Windows Başlangıç Programlarını Devre Dışı Bırakma
Bilgisayarı açtıktan sonra masaüstü göründüğü hâlde bir dakika daha hiçbir şeye tıklayamıyorsanız, sorun büyük olasılıkla donanımda değil, sistemle birlikte otomatik açılan programlarda. Windows oturum açar açmaz kendini arka planda başlatan onlarca uygulama, işlemci ve disk kaynaklarını aynı anda kullanmaya çalışır. Buna genel olarak başlangıç yavaşlığı denir ve çözümü ücretli bir program değil, zaten Windows'un içinde duran bir yönetim panelidir.
Başlangıç programı nedir, neden bu kadar etkili?
Başlangıç programı, siz açmasanız da oturumla birlikte yüklenen yazılımdır. Bulut senkronizasyon istemcileri, mesajlaşma uygulamaları, yazıcı yardımcıları, oyun platformları ve güncelleme denetleyicileri bu grubun tipik üyeleridir. Tek başına her biri küçük görünür; ama açılışta hepsi aynı saniyelerde diske erişmeye çalıştığı için toplam etki doğrusal değil, katlanarak artar.
Etkiyi somutlaştırmak için Windows'un kendi ölçütünü kullanabilirsiniz: Görev Yöneticisi'ndeki "Başlangıç etkisi" sütunu her uygulamayı Yüksek, Orta, Düşük veya Ölçülmedi olarak etiketler. Bu değer, uygulamanın açılışta harcadığı CPU süresi ve disk okuma miktarına göre hesaplanır. Tek bir "Yüksek" etkili uygulamayı kapatmak, on tane "Düşük" etkili uygulamayı kapatmaktan genellikle daha fazla kazanç sağlar.
Adım adım kapatma
- Önce mevcut durumu ölçün. Bilgisayarı yeniden başlatın ve masaüstünün görünmesiyle tarayıcının açılabildiği an arasındaki süreyi telefonunuzun kronometresiyle tutun. Öncesi–sonrası karşılaştırması olmadan yaptığınız değişikliğin işe yarayıp yaramadığını bilemezsiniz.
- Görev Yöneticisi'ni açın. Klavyeden Ctrl + Shift + Esc tuşlarına birlikte basın. Pencere küçük ve sekmesiz açıldıysa alttaki "Diğer ayrıntılar" bağlantısına tıklayın.
- Başlangıç sekmesine geçin. Windows 11'de bu bölümün adı "Başlangıç uygulamaları"dır ve sol taraftaki simge menüsünde yer alır. Windows 10'da üst sekmelerden "Başlangıç"ı seçin.
- Başlangıç etkisi sütununa göre sıralayın. Sütun başlığına bir kez tıklamak listeyi en ağır uygulamadan hafifine doğru dizer. Böylece uzun listeyi tek tek okumak yerine ilk beş satıra odaklanabilirsiniz.
- Tanıdığınız ve gerekmeyeni devre dışı bırakın. Satırı seçip sağ alttaki "Devre dışı bırak" düğmesine ya da satıra sağ tıklayıp aynı seçeneğe basın. Bu işlem programı silmez; yalnızca otomatik açılmasını engeller. Simgesine tıklayarak her zaman elle başlatabilirsiniz.
- Emin olmadığınız girdileri araştırın. Satıra sağ tıklayıp "Dosya konumunu aç" veya "Çevrimiçi ara" seçeneğini kullanın. Dosya adı anlamsız harflerden oluşuyor, yayıncı bilgisi boş ve konum geçici klasörleri gösteriyorsa bu kayıt şüphelidir; kapatmadan önce güvenlik taraması yapmak mantıklıdır.
- Yeniden başlatın ve tekrar ölçün. Sadece kapatıp açmak yeterli değildir; Windows'un hızlı başlatma özelliği nedeniyle "Yeniden Başlat" seçeneği daha temiz bir test verir. Yeni süreyi ilk ölçümle karşılaştırın.
- Arka plan uygulamalarını da gözden geçirin. Ayarlar → Uygulamalar → Yüklü uygulamalar yolundan kullanmadığınız yazılımları tümüyle kaldırmak, listeyi kalıcı olarak kısaltır. Kaldırılan program bir daha başlangıç listesine dönmez.
Hangi program kapatılır, hangisi kalır?
| Kategori | Örnek | Karar |
|---|---|---|
| Güvenlik yazılımı | Antivirüs, güvenlik duvarı | Açık kalsın |
| Donanım sürücü yardımcısı | Dokunmatik yüzey, ses yöneticisi | Açık kalsın |
| Bulut depolama | Senkronizasyon istemcileri | Dosyalarınızı sürekli yedekliyorsa kalsın, ayda bir kullanıyorsanız kapatın |
| Mesajlaşma ve iletişim | Sohbet uygulamaları | Bildirim beklemiyorsanız kapatın |
| Oyun platformları | Oyun mağazası istemcileri | Kapatın, oyun oynarken elle açın |
| Güncelleme denetleyicileri | Yazıcı, PDF okuyucu güncelleyicileri | Kapatın, güncellemeyi elle kontrol edin |
Sık yapılan hatalar
- Hepsini birden kapatmak. Yirmi girdiyi aynı anda devre dışı bırakırsanız, bir aksaklık çıktığında hangisinin sorumlu olduğunu bulamazsınız. Beşerli gruplar hâlinde ilerleyip her turdan sonra yeniden başlatın.
- Güvenlik yazılımını kapatmak. Antivirüsün başlangıç etkisi genellikle yüksek görünür, çünkü açılışta tarama yapar. Bu, kapatılması gereken bir yük değil, ödediğiniz makul bir bedeldir. Cihazınızda virüs belirtileri olup olmadığını anlamaya yönelik yöntemleri anlatan rehber bu konuda yol gösterir.
- Devre dışı bırakmayı kaldırmakla karıştırmak. Listede kapattığınız program bilgisayarınızda durmaya devam eder; ihtiyaç duyduğunuzda çift tıklayarak açarsınız. Kalıcı olarak yer kazanmak istiyorsanız kaldırma işlemi ayrıca yapılmalıdır.
- Sadece Görev Yöneticisi'ne bakmak.